EBITDA-multiple: wat is het en welke factor is realistisch voor een kmo?

Wat een multiple eigenlijk zegt

Een multiple van 4 betekent dat een koper vandaag vier jaar EBITDA betaalt voor het recht op alle toekomstige winsten. Omgekeerd gelezen is het een rendementseis: 1 gedeeld door 4 is 25 % per jaar. Hoe risicovoller en hoe minder groeiend de winststroom, hoe hoger het rendement dat een koper eist, en hoe lager dus de multiple. Een beursgenoteerde onderneming noteert vaak aan 10 tot 15 keer EBITDA omdat haar aandelen elke dag verhandelbaar zijn en het risico gespreid is; een lokale kmo met één zaakvoerder niet.

Het is belangrijk om te weten waarop de multiple wordt toegepast. In overnamepraktijk gaat het om de genormaliseerde EBITDA: de bedrijfswinst vóór afschrijvingen, gecorrigeerd voor eigenaarsloon, privékosten en eenmalige elementen. Het resultaat is de ondernemingswaarde, waarvan de netto financiële schuld nog wordt afgetrokken om tot de waarde van de aandelen te komen.

Waarom kleine bedrijven een lagere multiple krijgen

De grootte van een onderneming is de sterkste voorspeller van de multiple. Dat heeft weinig met prestige te maken en alles met risico en liquiditeit:

• Sleutelpersoonrisico. Bij een kleine zaak zit de kennis, het klantencontact en de dagelijkse leiding bij de eigenaar. De koper betaalt voor iets dat kan verdwijnen op de dag van de overdracht.
• Minder kopers. Voor een bedrijf met € 200.000 EBITDA zijn de kandidaten vooral particuliere overnemers en kleine concurrenten, die met bankfinanciering werken en op prijs onderhandelen. Bedrijven met enkele miljoenen EBITDA trekken ook investeringsfondsen en strategische groepen aan, die tegen elkaar opbieden.
• Financierbaarheid. Banken financieren doorgaans een beperkt aantal keer de EBITDA. Wat de koper niet kan lenen, moet hij zelf inbrengen, en dat begrenst de prijs die hij kan betalen.
• Concentratie. Kleine bedrijven hangen vaker af van enkele klanten, één leverancier of één product.

Indicatieve ranges voor Belgische kmo's

Er bestaat geen officiële tabel met multiples, en elke transactie is anders. De onderstaande ranges zijn vuistregels zoals overnameadviseurs en banken ze in de praktijk hanteren voor gezonde, winstgevende bedrijven. Gebruik ze als startpunt, niet als waarheid.

Binnen elke range bepaalt de sector de positie. Software met abonnementsinkomsten, gespecialiseerde zorg en technische diensten met onderhoudscontracten zitten aan de bovenkant. Horeca, detailhandel, transport en bouw met projectomzet zitten aan de onderkant, omdat de winst er cyclischer en arbeidsintensiever is.

De factoren die uw multiple omhoog of omlaag duwen

1. Terugkerende omzet. Contracten, abonnementen en vaste klanten met een lange historiek. Hoe groter het aandeel, hoe hoger de factor.
2. Groei. Een bedrijf dat de laatste drie jaar 10 % per jaar groeide, krijgt een premie; een stagnerend bedrijf niet.
3. Marge en kapitaalintensiteit. Hoge marges met weinig investeringsnood zetten meer EBITDA om in vrije kasstroom, en daar betaalt een koper voor.
4. Management naast de eigenaar. Een ploeg die zonder u kan draaien, is het verschil tussen 3× en 5×.
5. Spreiding. Geen klant boven 15 à 20 % van de omzet, meerdere leveranciers, meerdere producten of diensten.
6. Zichtbaarheid. Een orderboek, een pijplijn of een budget dat de voorbije jaren telkens gehaald werd.
7. Rentestand. Als geld duurder wordt, kunnen kopers minder lenen en dalen de multiples over de hele markt. Het omgekeerde geldt ook.

Veelgemaakte fouten met multiples

• Een multiple uit de pers toepassen op een kmo. De 12× die u leest over een overname van een beursgenoteerd bedrijf, zegt niets over uw zaak met drie medewerkers.
• De multiple toepassen op de nettowinst of op de omzet. De factoren hierboven gelden voor de EBITDA. Een nettowinstmultiple is hoger, een omzetmultiple veel lager.
• De schulden vergeten. EBITDA × multiple is de ondernemingswaarde. Wat u overhoudt, is dat bedrag min de netto financiële schuld.
• Normalisaties in uw eigen voordeel. Elke koper zal uw correcties tegen het licht houden. Een te rooskleurige genormaliseerde EBITDA kost geloofwaardigheid en uiteindelijk prijs.

Wilt u het hele rekenpad zien, van jaarrekening tot aandelenwaarde? Lees dan Wat is mijn bedrijf waard?. En omdat de multiple een waarde geeft en geen prijs, is ook waarde versus prijs een nuttige volgende stap.