Wat is mijn bedrijf waard? Zo berekent u het zelf (met voorbeeld)

Drie manieren om een bedrijf te waarderen

Waarderingsspecialisten werken met drie families van methodes. Ze vertrekken van een ander uitgangspunt, maar bij een gezond bedrijf komen ze meestal in dezelfde buurt uit.

• Multiple-methode (marktbenadering): de winstcapaciteit, meestal de EBITDA, wordt vermenigvuldigd met een factor die afgeleid is van vergelijkbare transacties. Dit is de methode die kopers, banken en overnameadviseurs in de praktijk het vaakst gebruiken voor kmo's.
• Discounted cashflow (inkomstenbenadering): de toekomstige vrije kasstromen worden geschat en verdisconteerd naar vandaag. Theoretisch de zuiverste methode, maar de uitkomst hangt volledig af van aannames over groei en risico.
• Intrinsieke waarde (vermogensbenadering): de gecorrigeerde waarde van alle activa min de schulden. Nuttig voor vastgoed- of holdingvennootschappen en voor verlieslatende bedrijven, maar ze negeert de winstcapaciteit van een goed draaiende zaak.

Voor een eerste inschatting is de multiple-methode de meest bruikbare: ze werkt met cijfers die al in uw jaarrekening staan en met factoren die de markt effectief betaalt.

Stap 1: bepaal de genormaliseerde EBITDA

De EBITDA is de bedrijfswinst vóór afschrijvingen, waardeverminderingen en voorzieningen. In de Belgische jaarrekening telt u code 9901 (bedrijfswinst of -verlies) op bij de codes 630 en 631/4. Neem bij voorkeur het gemiddelde van de laatste drie boekjaren, of het laatste jaar als de trend duidelijk stijgend of dalend is.

Belangrijker dan de boekhoudkundige EBITDA is de genormaliseerde EBITDA: de winst die een koper realistisch mag verwachten. Corrigeer daarom voor:

• een eigenaarsloon dat te hoog of te laag ligt tegenover een marktconforme vergoeding voor een externe manager;
• privékosten die door de vennootschap lopen (wagen, reizen, telefoons, familieleden op de loonlijst);
• eenmalige opbrengsten of kosten (verkoop van een machine, een rechtszaak, een subsidie);
• huur die u aan uw eigen patrimoniumvennootschap betaalt en die niet marktconform is.

Stap 2: kies een realistische multiple

De multiple drukt uit hoeveel jaar winst een koper vandaag wil betalen. Hij stijgt met de omvang en de kwaliteit van het bedrijf: een grotere, minder van de eigenaar afhankelijke onderneming met terugkerende omzet krijgt een hogere factor dan een kleine zaak die stilvalt als de zaakvoerder wegvalt. Voor Belgische kmo's liggen de factoren die in transacties betaald worden doorgaans ergens tussen 3 en 6 keer de genormaliseerde EBITDA; heel kleine ondernemingen zitten daaronder, grote en snelgroeiende bedrijven erboven. In de gids over de EBITDA-multiple leest u welke factoren de multiple precies bepalen.

Stap 3: van ondernemingswaarde naar aandelenwaarde

EBITDA × multiple geeft de ondernemingswaarde (enterprise value): de waarde van de operationele activiteit, los van hoe ze gefinancierd is. Wat u als aandeelhouder bij een verkoop overhoudt, is de aandelenwaarde (equity value). Daarvoor trekt u de financiële schulden af en telt u de overtollige cash op. Dit heet in het jargon een waardering op cash-free, debt-free basis.

• Aftrekken: bankleningen en leasingschulden (codes 17 en 42), achtergestelde leningen, rekening-courant die de vennootschap aan u verschuldigd is, uitgestelde belastingen en niet-voorziene pensioenverplichtingen.
• Optellen: liquide middelen (54/58) en beleggingen die niet nodig zijn voor de werking, verminderd met het werkkapitaal dat het bedrijf in het laagseizoen nodig heeft.
• Apart waarderen: vastgoed dat in de vennootschap zit maar niet essentieel is voor de activiteit. Kopers van de operationele zaak willen dat vaak niet mee kopen.

Wat de waarde omhoog of omlaag duwt

Twee bedrijven met dezelfde EBITDA kunnen een heel verschillende waarde hebben. Kopers betalen voor voorspelbaarheid en straffen risico af. De belangrijkste hefbomen:

• Afhankelijkheid van de eigenaar. Als klanten, leveranciers en kennis aan één persoon hangen, koopt de overnemer een risico. Een tweede managementlaag is de grootste waardeverhoger die u zelf in handen hebt.
• Klantenconcentratie. Eén klant die meer dan 20 à 25 % van de omzet vertegenwoordigt, drukt de multiple.
• Terugkerende omzet. Onderhoudscontracten, abonnementen en raamovereenkomsten zijn meer waard dan projectomzet die elk jaar opnieuw verkocht moet worden.
• Groei en marges. Een stijgende omzet met stabiele marges rechtvaardigt een hogere factor; een dalende trend zet elke multiple onder druk.
• Kwaliteit van de cijfers. Een propere boekhouding, actuele contracten en een verklaarbaar werkkapitaal maken het due-diligenceproces korter en de prijs zekerder.

Waarde is nog geen prijs

De uitkomst van deze berekening is een waarde: een onderbouwde schatting. De prijs die u effectief krijgt, hangt af van wie er aan tafel zit, hoe de deal gestructureerd wordt en hoe goed u het verkoopproces organiseert. Dat verschil, en hoe u het in uw voordeel gebruikt, leest u in waarde versus prijs. Overweegt u effectief een verkoop, bekijk dan ook het stappenplan om uw bedrijf te verkopen en de nieuwe regels rond de meerwaardebelasting.